﻿<title_newspaper="Przekrój"> 
<title_article="Pawłów – człowiek i uczony">
<author_1="Mieczysław Choynowski">
<author_2="">
<language="pl">
<style="press">
<year="1953">
<month="12">
<date="1953-12-06">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Dzieło
Na naczelnym miejscu w pracy badawczej stawiał Pawłów eksperyment i fakty. Cenił obserwację, lecz zdawał sobie sprawę z wyższości eksperymentu. "Obserwacja zbiera to, co jej daje przyroda. Eksperyment bierze od przyrody to, co sam chce". Na frontonie swej biologicznej stacji w Kołtuszach umieścił słowa "Spostrzegawczość i spostrzegawczość", mawiał, że "fakty, to powietrze uczonego", że "słowa i złudzenia giną, fakty pozostają". Rozumiał jednak dobrze, iż gromadzenie faktów stanowi dopiero pierwszy etap pracy naukowej i wciąż wzywał swych uczniów aby szukali praw, które rządzą faktami.
Pawłów odkrył prawa tworzenia się i utrwalania odruchów warunkowych oraz ich wzajemnego na siebie działania. Wykazał doświadczalnie, że wyższe czynności nerwowe zwierząt zależą od warunków ich życia, od środowiska zewnętrznego. Teoria odruchów warunkowych stanowi dowód, że możliwe jest czysto doświadczalne podejście do zjawisk psychicznych. Tam, gdzie filozofowie snuli domysły, przyrodnik dziś eksperymentuje. Metoda odruchów warunkowych pozwoliła na ściśle naukowe, obiektywne badanie zachowania się zwierząt i ludzi. "Świadomość jest dla mnie czynnością nerwową określonej masy mózgu", pisał Pawłów.
Był świadomym i wojującym materialistą. Wierzył w powszechną przyczynowość przyrody. Wiedział, że jedynie przyrodnicze materialistyczne podejście do zwierzęcia i człowieka pozwoli nam na poznanie praw ich zachowania.
Wierzył też, iż "człowiek zdobędzie niezliczone ułatwienia i nadzwyczajną władzę nad sobą samym, z chwilą, gdy przyrodnik podda ludzi takiej samej analizie, jakiej powinien poddawać każdy obiekt przyrody, i gdy umysł ludzki spojrzy na siebie nie od wewnątrz, ale od zewnątrz". Zdawał sobie również sprawę, że nauka nie może być oderwana od życia, lecz ma służyć człowiekowi. "Cierpliwie czekajmy, aż dokładne i pełne poznanie naszego najwyższego narządu — mózgu — stanie się naszym istotnym osiągnięciem i jednocześnie główną podstawą trwałego szczęścia człowieka".
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_2>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
